Kambiyo senedine dayalı icra takibi, çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerinden kaynaklanan alacakların tahsil edilmesi amacıyla İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen özel takip yollarından yararlanılarak başlatılan icra takibidir. Kambiyo senetleri, ticari hayatta ödeme ve kredi aracı olarak yaygın şekilde kullanılan kıymetli evrak türleridir. Çek, bono ve poliçe, kanunun aradığı şekil şartlarını taşıdığı takdirde kambiyo senedi niteliğine sahip olabilir. Kambiyo senedine özgü icra takibinin en önemli özelliği, genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinden farklı, özel bir takip prosedürünün bulunmasıdır. Bu nedenle kambiyo senedine dayalı takiplerde takip şartlarının, senedin kambiyo senedi niteliğinin, vade ve ödeme bilgilerinin, protesto gibi işlemlerin gerekli olup olmadığının ve borçlunun başvurabileceği hukuki yolların ayrıca incelenmesi gerekir.

Kambiyo Senetleri Nelerdir?

Türk Ticaret Kanunu sisteminde temel kambiyo senetleri çek, bono ve poliçedir. Bono, belirli bir bedelin belirli bir kişi veya onun emrine ödenmesini içeren kayıtsız ve şartsız bir ödeme vaadini ifade eder. Bono uygulamada özellikle ticari ve bireysel borç ilişkilerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Çek ise esas itibarıyla bir ödeme aracı niteliğindedir. Çekin kambiyo senedi olarak takip konusu yapılabilmesi için kanunun öngördüğü şekil şartlarını taşıması gerekir. Poliçe ise düzenleyenin, belirli bir kişiye belirli bir bedeli başka bir kişiye veya onun emrine ödeme konusunda verdiği kayıtsız ve şartsız havaleyi içeren kambiyo senedidir. Bu senetlerin her birinin düzenlenmesi, devri, ibrazı, ödeme ve takip şartları birbirinden farklı olabilir.

Kambiyo Senedine Dayalı İcra Takibinin Hukuki Dayanağı

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip, esas olarak İcra ve İflas Kanunu'nun kambiyo senetlerine ilişkin özel hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Kambiyo senedine özgü takipte alacaklının, senedi icra dosyasına sunması ve takip talebini kanunun öngördüğü şekilde oluşturması gerekir. Takip başladıktan sonra borçluya kambiyo senetlerine özgü ödeme emri gönderilir. Bu ödeme emrinin tebliği, borçlunun kullanabileceği hukuki yollar bakımından büyük önem taşır.

Kambiyo Senedine Dayalı Takibin Şartları

Kambiyo senedine dayalı takip yapılabilmesi için öncelikle takip konusu belgenin kambiyo senedi niteliğinde olması gerekir. Bunun yanında senedin takip tarihinde hukuken takip edilebilir durumda bulunması, alacağın muaccel olması ve takip talebinin kanuna uygun şekilde hazırlanması gerekir. Senedin zorunlu unsurlarından birinin bulunmaması, senedin kambiyo senedi vasfını kaybetmesine yol açabilecek nitelikte olabilir. Bu nedenle senet üzerinde bulunan her bilginin ve özellikle imza, vade, bedel, düzenleme tarihi, düzenleme yeri ve lehtar gibi unsurların somut olay bakımından değerlendirilmesi gerekir.

Kambiyo Senedine Dayalı İcra Takibinde Borçlunun Hakları

Kambiyo senedine dayalı takip başlatılması, borçlunun herhangi bir savunma hakkının bulunmadığı anlamına gelmez. Borçlu, kanunun öngördüğü şartlar çerçevesinde borca itiraz edebilir, imzaya itiraz edebilir veya takibe ilişkin şikâyetlerde bulunabilir. Ancak kambiyo senetlerine özgü takiplerde itiraz ve şikâyet süreleri genel haciz yoluyla takipten farklı olabilir. Bu nedenle ödeme emrinin tebliğ tarihi büyük önem taşır.

Kambiyo Senedine Dayalı İcra Takibinde İmza İtirazı

Takip konusu kambiyo senedindeki imzanın borçluya ait olmadığı ileri sürülebilir. İmza itirazı, kambiyo senetlerine özgü takip bakımından özel sonuçlar doğurabilecek bir itiraz türüdür. İmzanın borçluya ait olup olmadığı gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle araştırılabilir. İmza incelemesinde yalnızca imzanın şekli değil, somut olayın özellikleri ve karşılaştırmaya esas belgeler de dikkate alınabilir.

Kambiyo Senedine Dayalı Takipte Borca İtiraz

Borçlu, kambiyo senedinden kaynaklanan borcun mevcut olmadığını veya borcun sona erdiğini ileri sürebilir. Örneğin borcun ödenmiş olması, senedin bedelsiz kalması, borcun takas veya başka bir hukuki sebeple sona ermesi gibi durumlar somut olayın şartlarına göre borca itiraz kapsamında değerlendirilebilir. Ancak kambiyo senetlerinin soyutluk ve tedavül özellikleri nedeniyle temel borç ilişkisine ilişkin savunmaların ileri sürülüp sürülemeyeceği, senedin kimler arasında tedavül ettiği ve tarafların hukuki ilişkisi dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Kambiyo Senedine Dayalı İcra Takibinde Şikâyet

Senedin kambiyo senedi niteliğinde olmaması, takip şartlarının bulunmaması veya icra müdürlüğü işlemlerinin kanuna aykırı olması gibi durumlarda somut olayın niteliğine göre icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Kambiyo senedine özgü takiplerde sürelerin kısa olması nedeniyle borçlunun ödeme emrini tebliğ aldığı tarihten itibaren hukuki durumunu gecikmeden değerlendirmesi gerekir.

Kambiyo Senedine Dayalı Takipte Haciz

Borçlu süresi içinde borcu ödemez ve takip kesinleşir veya kanunun izin verdiği şekilde haciz aşamasına geçilirse borçlunun haczi mümkün mal, hak ve alacakları üzerine haciz uygulanabilir. Banka hesapları, araçlar, taşınmazlar, üçüncü kişilerdeki alacaklar ve haczi mümkün diğer malvarlığı unsurları bakımından haciz işlemleri gündeme gelebilir. Ancak her mal veya gelir haczedilebilir nitelikte değildir. İcra ve İflas Kanunu'ndaki haczedilemezlik hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.

Kambiyo Senedine Dayalı Takipte Avukatın Önemi

Kambiyo senetlerine özgü icra takiplerinde şekil şartları ve süreler oldukça önemli olduğundan, takip dosyasının yalnızca alacak miktarı bakımından değil, senedin hukuki niteliği bakımından da incelenmesi gerekir. Alacaklı bakımından senedin kambiyo senedi niteliğinin bulunup bulunmadığı, vadenin gelip gelmediği ve takip yolunun doğru seçilip seçilmediği önemlidir. Borçlu bakımından ise ödeme emrinin tebliğ tarihi, imzaya veya borca itiraz sebepleri ve şikâyet imkânları özellikle önem taşımaktadır.

Aygün & Yılmaz Avukatlık Bürosu olarak, kambiyo senedinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız. İcra takibinin başlatılması, icra dosyalarının takip edilmesi ve diğer icra ve iflas hukuku uyuşmazlıklarında somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme ve gerekli hukuki işlemler konusunda yardımcı olmaktayız.